انواع روابط بین فرآیندها در مدیریت فرایندهای کسب وکار( BPM)
روابط بین فرآیندها (Relationships Between Processes)
با سلام خدمت مخاطبین فرهیخته،در اين پست قصد دارم انواع روابط بين فرايندها در مديريت فرايندهاي كسب وكا(BPM) را توضيح دهم. كسب اين دانش براي تدوين معماري فرآيند و همچنين ترسيم نقشه كلي فرايندها،( مخصوصا براي بند 4 استاندارد ISO9001:2015 ) در سازمان شما بسيار مفيد خواهد بود. قبل از هرچيز پيشنهاد مي كنم، پست قبلي من را كه لينك آن در ذيل آمده است حتما مطالعه كنيد( فكر ميكنم در حدود 5 دقيقه طول ميكشه ) .
لينك مطالعه : طبقه بندي فرآيندها در مديريت فرايندهاي كسب وكار(BPM)
برای استخراج معماری فرآیند،و همچنين ترسيم نقشه كلي فرايندهاي يك سازمان، ما مي توانيم سه نوع رابطه را بين فرآیندها در نظر بگيريم :رابطه توالی(sequence)، رابطه تجزیه اي(decomposition) و رابطه نوع خاص يا تنوع(specialization)، حالا هركدوم از اين روابط را ميخواهم با يك شكل براي شما توضيح دهم:
رابطه از نوع توالی(Sequence):
رابطه توالي ، توصیف می کند که یک توالی منطقی بین دو فرآیند وجود دارد. رابطه توالي به عنوان یک رابطه افقی(horizontal relationship) نیز شناخته می شود. به عنوان مثال، فرآیندها می توانند با هم رابطه مصرف کننده – تولید کننده داشته باشند. به اين معني که یک فرآیند خروجی را توليد مي كند و فرآیند دیگر اين خروجي را به عنوان ورودی مصرف مي كند. نمودار ذيل نشان می دهد که فرآیندهای اصلی شامل ، تامين مواد اوليه ،تولید محصولات، بازاریابی محصولات، تحویل محصولات و در نهایت مدیریت خدمات مشتری، یک رابطه توالی با يكديگر دارند. به اين معني كه فرايند تامين مواد اوليه خروجي دارد تحت عنوان مواد اوليه تامين شده كه به عنوان ورودي فرايند توليد محصولات مصرف مي شود و همينطور الي اخر .

رابطه از نوع تجزیه ای (Decomposition)

این رابطه نشان مي دهد که تجزیه ای وجود دارد که در آن یک فرآیند خاص با جزئیات بیشتری در یک یا چند فرآیند فرعی(subprocesses) توصیف می شود. نام ديگر رابطه تجزيه، رابطه عمودی یا سلسله مراتبی(vertical or hierarchical relationship) است. به عنوان مثال، فرآیند تولید محصولات در شكل بالا را می توان با جزئیات بیشتری( از جمله فعالیت های مختلفی که باید برای تکمیل موفقیت آمیز آن اجرا شوند)، توصیف کرد. رابطه تجزیه اغلب به عنوان رابطه اولیه ای که ساختار معماری فرآیند را تعریف می کند، استفاده می شود. شكل ذيل این ایده را نشان می دهد: در بالاترين سطح معماری فرآیند، ما یک چشم انداز فرآیند (process landscape ) را مانند تصویر بالا تعریف می کنیم. هر یک از عناصر این چشم انداز فرآیند، به یک فرآیند جزئي تر در سطح بعدی تجزیه می شود.

همانطور که در شکل بالا توسط هرم نشان داده شده است، ايجاد معماری فرآیند اغلب به شکلی از بالا به پایین(top-down )پیش می رود. نقطه شروع ايجاد معماري فرايند، ترسيم چشم انداز كلي فرآیند(process landscape) در سطح 1 است که زنجیره های ارزش شرکت را نشان می دهد. سطح 2 در حقيقت استخراج رابطه تجزیه اي برای هر فرآیند كسب وكاري است كه در زنجیره ارزش سطح 1 ترسيم شده است. سطح 3 تجزیه بیشتر به زیر فرآیندها و وظایف را فراهم می کند. فلش های شکل نشان دهنده این تجزیه است.
رابطه از نوع خاص يا تنوع (Specialization)
این رابطه بيان می کند که چندین نوع یا واریانت (variants) از یک فرآیند وجود دارد. به عنوان مثال، ممکن است یک فرآیند كلي برای رسیدگی به درخواست های شغل، در یک شرکت چند ملیتی وجود داشته باشد. از آنجایی که در کشورهای مختلف محدودیت های قانونی متفاوتی برای این فرآیند وجود دارد، برای مثال، یک نوع از این فرآیند برای اتریش و یکی برای آلمان وجود خواهد داشت (شکل زیر را ببینید). نوع هاي مختلف از يك فرايند كلي، نه تنها برای فضاهاي قانونی مختلف، بلکه برای دسته های مختلف محصولات یا خدمات و برای انواع مختلف مشتریان یا تامین کنندگان تعریف می شوند. شرکت تولیدی ما محصولات مختلفی را ارائه می دهد و طبیعتا روند تولید این محصولات متفاوت است. همه این انواع مختلف تولید به عنصر واحد “تامین محصولات” در شکل زیر اشاره دارند.

با کمک این روابط می توان زنجیره های ارزش را در هر سازماني به طور سیستماتیک توصیف کرد. برای این منظور، ابتدا میتوانیم فرآیندهای عمومی(generic processes) را شناسایی کنیم و سپس از خود بپرسیم که از کدام دنبالهها (یا توالی) تشکیل شدهاند. به عنوان مثال، سازمانی را در نظر بگیرید که دارای یک فرآیند عمومی به نام مدیریت سفارش(order management) است. زنجیره ارزش آن شامل فرايندهاي ، رزرو سفارش(order booking )، صورتحساب(billing )، حمل و نقل(shipment) و تحویل(delivery) است. این فرآیندها به صورت متوالی با يكديگر مرتبط هستند. با توجه به فرآیند عمومي مدیریت سفارش، ارتباط بين اين فرايندها با فرايند مديريت سفارش از نوع تجزيه اي مي باشد.يعني فرايند مديريت سفارش به فرايندهاي اشاره شده تجزيه خواهد شد. علاوه بر این، ما فرايند صورتحساب رافرآیند بالادستی فرايند حمل ونقل(upstream process of shipment) مینامیم: يعني برای هر سفارش كه شركت دريافت مي كند، صورتحساب معمولاً قبل از حمل ونقل کالای سفارشداده شده، ارسال میشود. به همین ترتیب، حمل و نقل را می توان یک فرآیند پایین دستی صورتحساب (downstream process of billing )در نظر گرفت.
امیدوارم از این مطلب استفاده لازم را برده باشید.
