۱۸
آذر

معرفي چارچوب طبقه بندی فرآيندهای (PCF) مدل مرجع APQC

معرفي چارچوب طبقه بندی فرآيندهای (PCF) مدل مرجع  APQC

مقدمه:

با سلام خدمت مخاطبین فرهیخته و گرامی، در اين پست قصد دارم كمي در خصوص چارچوب طبقه بندي فرايندها يا (Process Classification Framework) كه مربوط به مدل مرجع APQC است، براي شما دوستان مطالبي ارائه نمايم. اميدوارم براي شما مفيد باشد.

تعريف PCF : در هر كجاي مطلب ذيل، در صورتي كه از مخفف PCF استفاده نمودم، منظورم “چارچوب طبقه بندي فرآيندها يا (Process Classification Framework)” است .

چارچوب طبقه بندي فرآيندها (PCF) زبان مشترکی را برای گفتگو، الگوبرداري(benchmark) و سازماندهی کارهايي که کسب‌وکارها انجام می‌دهند، ایجاد می‌کند. در این پست موارد ذيل را یاد خواهید گرفت:

  • چارچوب طبقه بندي فرآيندها (PCF) چیست؟
  • چرا سازمان ها از PCF استفاده می کنند؟
  • تفاوت بین PCF های بين صنعتی(cross-industry) و PCF هاي مربوط به يك صنعت خاص (industry-specific) چيست ؟
  • نحوه دسترسی به تعاریف و شاخص هاي فرآیندها در PCF چگونه است؟

چارچوب طبقه بندی فرآيندها (PCF) چیست؟

چارچوب طبقه بندي فرآيندها (PCF) فهرستی سلسله مراتبی از فرآیندهای كسب وكار است. این  فهرست شامل 13 كلان فرآيند سطح بالا است، که هر کدام از اين 13 كلان فرآيند به سطوح پايين تر كه با نام هاي گروه فرايند(Process Group )، فرآيند(Process )، فعاليت(Activity ) و وظيفه(Task) شناخته مي شوند، تقسیم می‌ شوند. شکل ذيل پنج سطح PCF را با مثال اي از كلان فرآيند شماره 4 نشان می دهد.

چارچوب طبقه بندي فرآيندها (PCF)

اعداد نشان داده شده به رنگ قرمز، را شماره شناسایی عناصر(element) فرآیند می نامند. هر عنصر فرآیند در PCF دارای یک شماره شناسایی منحصر به فرد است( به هيچ عنوان تكراري نمي باشد). با اين كار مي توانيم حتی زمانی که نام عناصر و تعاریف فرآیند در صنایع و سازمان هاي مختلف تغییر می کند، از تكنيك الگوبرداري(benchmarking) استفاده كنيم و ارتباط آن را با مدل مرجع پيدا كنيم.

اعداد جلوی نام عنصر فرآیند (به عنوان مثال، “4.3.1”) “اعداد سلسله مراتبی” نامیده می شوند. با این اعداد، می توانید به راحتی با دنبال کردن سلسله مراتب، یک عنصر فرآیند را پیدا کنید. در حالی که اگر بخواهيد یک عنصر فرآیند را از طریق شماره شناسایی عنصر فرآیند پیدا کنید، باید تمام عناصر فرآیند ممکن را اسکن کنید تا یکی را که به دنبال آن هستید، پیدا کنید.

كلان فرآيند ها يا حوزه هاي فرآيندي (Category) بالاترین سطح چارچوب فرآیند  هستند. براي مثال 13 كلان فرايند APQC ذيل را نگاه كنيد :

  1. توسعه چشم انداز و استراتژی
  2. توسعه و مدیریت محصولات و خدمات
  3. بازاریابی و فروش محصولات و خدمات
  4. مدیریت زنجیره تامین برای محصولات فیزیکی
  5. ارائه خدمات
  6. مدیریت خدمات مشتری
  7. توسعه و مدیریت سرمایه انسانی
  8. مدیریت فناوری اطلاعات(IT)
  9. مدیریت منابع مالی
  10. تامين، ساخت و مدیریت دارایی ها
  11. مديريت ریسک سازمانی، انطباق، اصلاح و انعطاف پذیری
  12. مدیریت روابط خارجی
  13. توسعه و مدیریت قابلیت های كسب وكار

در يك پست جداگانه در خصوص مفاهيم و محتواي هر يك از اين كلان فرآيندها توضيحات كاملي خواهم داد.

گروه فرآيند (Process Group) گروهی از فرآیندها را نشان می دهد که بخشی از  یک كلان فرآيند(Category) هستند.منظور از فرآیند(Process) یک فرآیند واحد است. در حقيقت فرآيند، مجموعه ای از مراحل مورد نیاز برای دستیابی به یک نتیجه خاص(particular result) است. فعاليت(Activity)  نيز یک مرحله کلیدی است که برای اجرای یک فرآیند انجام می شود. وظیفه (Task) عنصری از کار است که برای اجرای یک فعالیت(Activity) انجام می شود. وظایف ریزترین عناصر PCF هستند و اغلب در بین صنایع و سازمان ها ي مختلف،متفاوت هستند.

ساختار PCF به طور ثابت در نظر گرفته نشده است. این بدان معناست که عناصر فرآیند در سطح وظیفه(task level) در یک فعالیت، ممکن است به تلاش متفاوتی برای انجام، نسبت به وظایف در فعالیت دیگر در نقطه متفاوتی از چارچوب، نیاز داشته باشند. برخی از وظایف ممکن است به وظایف فرعی(sub-tasks) بيشتري تقسیم شوند.

چارچوب طبقه بندی فرآيندها (PCF)  چه چيزی نیست؟

ساختار سلسله مراتبي فرآيندها (PCF) ، یک نمایش بصری(visual representation) از جریان کار در سراسر سازمان نیست. یک نقشه فرآیند(process map)، يك فلوچارت (flow chart) یا نمودار خطوط شناوري(swim lane diagram) نیست.بلكه از PCF می تواند برای ایجاد اين  مدل ها استفاده كرد .

پیتر کوکلار(Peter Keukelaar) کارشناس مدیریت کیفیت، رویال فیلیپس الکترونیک(Royal Philips Electronics) مي گويد : ما برای کمک به شناسایی سؤالات مصاحبه، سازماندهی کار، شناسایی بهترین شیوه ها، و برای الگوبرداري ، هنگامی که در حال انجام بهبود فرآیند هستیم، از PCF استفاده می کنیم.

چرا سازمان ها از PCF استفاده می کنند؟

تعریف و مدیریت فرآیند ( Process Definition and Management)

تعریف فرآیندها(Defining processes) به سازمان ها کمک می کند تا فرآیندها را استاندارد کرده و فرصت های بهبود در فرآيندهاي شناسايي شده  را شناسایی کنند. PCF مبنایی(baseline) را برای سازمان ها فراهم می کند تا تعاریف فرآیند هاي خود را توسعه داده و ايجاد كنند.

علاوه بر این، PCF مبنای محکمی برای مدل‌سازی فرآيندها در سرتا سر سازمان، ايجاد می‌کند. PCF یک زبان سازگار برای گردآوری همه مدل‌ها فراهم می‌کند و این زبان مستقیماً روشی که کار در سازمان انجام می‌شود را ترسیم می‌کند.

با اين كار، PCF، توسعه و مدیریت انواع مدل‌های فرآيندي در سازمان ها را ساده تر و راحت تر مي كند. رایج‌ترین استفاده از PCF برای مدل‌سازی در سطح سازمان، در بحث معماری سازمانی(enterprise architecture) است، زمانی که یک فرد یک مدل فرآیند و یک مدل سیستم را برای پاسخ به این سوال ادغام می‌کند که «این فرآیند به کدام سیستم بستگی دارد؟» یا برعکس، “کدام فرآیندها توسط این سیستم پشتیبانی می شوند؟” داشتن یک مدل متمرکز مانند PCF به منطقی کردن تأثیر توسعه یا تغییر در بین مدل ها کمک می کند.

الگوبرداری‌ ( Benchmarking)

اگر می‌خواهید عملکرد سازمان خود را با ديگر سازمان هاو یا شرکت‌ها مقایسه کنید، باید تعریف روشنی از آنچه می‌خواهید مقایسه کنید، داشته باشید. PCF راهی برای الگوبرداري عینی در مقابل سایر شرکت ها فراهم می کند. اعداد مرجع منحصربه‌فرد عناصر فرآیند به سازمان‌ها اجازه می‌دهد حتی زمانی که تعاریف و جزئیات فرآیندشان به دلیل صنعت یا نیازهای منحصربه‌فرد کسب‌وکار خود، متفاوت است، آنها را به عنوان معیار الگو برداري، در نظر بگيرند.

مدیریت محتوا (Content Management)

به خصوص در سازمان های بين المللي و پیچیده، براي اينكه كاركنان سازمان بتوانند آنچه را که نیاز دارند پیدا کنند و با هم کار کنند، محتوا باید سازماندهی شود. سازمان ها از PCF به عنوان چارچوبی برای سازماندهی محتوا بر مبناي فرآیند،(organizing content by process) استفاده می کنند.به عنوان مثال، یک چک لیست برای کنترل عملیات کارخانه در وظیفه 4.3.2.5.1، “خودکار سازي و کنترل کارخانه” یا حتی به سادگی در گروه فرآیند 4.3.2، “تولید محصول” طبقه بندی می شود.

تفاوت بین PCF های بين صنعتی و  PCF هاي مربوط به يك صنعت خاص چيست ؟

مدل مرجع APQC دو نوع ساختار سلسله مراتبي(PCF) را ارائه می دهد: نوع بين صنعتي(crossi ndustry ) و نوع مربوط به يك صنعت خاص(industry-specific).

نوع بين صنعتي(crossi ndustry )  عمومی ترین نوع PCF است و می توان آن را برای هر سازمانی بكار برد. نوع مربوط به يك صنعت خاص(industry-specific) برای نیازهای يك صنعت خاص و مشخص طراحی شده است. به عنوان مثال، موضوع تولید در صنعت هوافضا و  صنعت دفاعي بسیار پیچیده تر از صنايع ديگر است. بنابراین، گروه فرآیند با شماره 4.3 كه برابر است با “تولید/ساخت/تحویل محصول” در PCF این صنعت عمق بیشتری دارد و دارای 15 فرآیند در  اين گروه فرآیند( 4.3 ) است، در حالی که تنها چهار فرآیند در گروه فرايند 4.3 در چارچوب بین صنعتی وجود دارد.

PCF مربوط به يك صنعت خاص(industry-specific)، سازمان ها را قادر می سازند تا فرآیندها را به گونه ای ساختاردهی و تعریف کنند که مناسب فضاي حاكم بر صنعت خودشان باشد. همچنین امکان الگوبرداري دقیق تر و جزئي تر را در برابر ساير همتایان صنعت، فراهم می کند. اما نکته مهم این است که ساختار PCF اصلی و اعداد مرجع آن، با PCF بین صنعتی يكسان است و تغيير نمي كند. این امر سازمان ها را قادر می سازد حتی در هنگام استفاده از PCF مخصوص يك صنعت خاص ، نسبت به سایر صنایع  نيز بتوانند الگو برداري كنند.

نحوه دسترسی به PCF :

مدل مرجع APQC چارچوب طبقه بندي فرايندها(PCF) را در دو قالب منتشر می کند: نسخه Excel و نسخه PDF . نسخه اکسل جامع ترین قالب است، زیرا شامل تعاریف  عناصر فرآیند و همچنین اقدامات خاص مرتبط با هر عنصر فرآیند است.

APQC همچنین PCF را در یک فایل PDF  ارائه می دهد. فایل PDF فاقد سطح جزئیات موجود در نسخه اکسل است، اما همچنان شامل ساختار سلسله مراتبی است. افراد معمولاً نسخه PDF را هنگام اجماع برای اتخاذ چارچوب و نسخه Excel را هنگام  ساخت مدل‌ها انتخاب می‌کنند.

براي دسترسي به PCF مي توانيد به سايت APQC مراجعه كنيد :  www.apqc.orgسایت APQC

نحوه دسترسی به تعاریف و شاخص هاي فرآیند:

APQC تعاریف فرآیند و شاخص هاي کلیدی را برای هر یک از سیزده كلان فرايند بین صنعتی(cross-industry) ارائه می دهد. به عنوان مثال، شكل ذيل يک تصوير از مدرك تعریف ها و معیارهای کلیدی برای الگو برداري است که می توان از طریق Open Standards Benchmarking (OSB) به آن دسترسی داشت. OSB داده‌های عملکرد سازمان‌ها را در سراسر جهان جمع‌آوری می‌کند. از طریق پورتال OSB، سازمان ها می توانند نگاه کنند.

نحوه دسترسی به تعاریف و شاخص هاي فرآیند

درپايان درصورتي كه شما عزيزان مطالب ذيل را مطالعه ننموده ايد، پيشنهاد مي كنم با صرف  تنها چند دقيقه وقت، مطالب را مرور نماييد :

لينك دسترسي به مطلب : انواع روابط بین فرآیندها در مدیریت فرایندهای کسب وکار( BPM)

لينك دسترسي به مطلب :طبقه بندی فرآیندها در مدیریت فرایندهای کسب وکار (BPM)

با تشكر فراوان بابت مطالعه اين مطلب.