طبقه بندی فرآیندها در مدیریت فرایندهای کسب وکار (BPM)
طبقه بندی فرآیند ها – Process Categories
اگر یک سازمان در همان ابتدای راه تبدیل شدن به یک سازمان فرآیند محور(process-centered organization) باشد، اولین کار دشواری که با آن روبرو است این است که تعداد زيادي از فرايندهاي خود را شناسايي كند. یک مشکل در اینجا از ماهیت سلسله مراتبی فرآیندهای کسب و کار ناشی می شود: معیارهای مختلفی را می توان برای تعیین اینکه کدام زنجیره از عملیات را می توان به عنوان یک فرآیند مستقل و کدام یک به عنوان بخشی از فرآیند دیگر باشد را مي توان در نظر گرفت. دیدگاه های مختلفی در مورد نحوه طبقه بندی فرآیندهای کسب و کار وجود دارد. برخی از اینها از این ایده حمایت می کنند که در واقع فرآیندهای بسیار کمی در هر سازمان وجود دارد. به عنوان مثال، برخی از محققان تنها به وجود دو فرآیند استدلال کرده اند: مدیریت خط محصول(managing the product line) و مدیریت چرخه سفارش(managing the order cycle). دیگران سه فرآیند اصلی را شناسایی می کنند: توسعه محصولات جدید(developing new products)، ارائه محصولات به مشتریان(delivering products to customers) و مدیریت روابط با مشتری(managing customer relationships).
یکی از تاثیرگذارترین طرحهای طبقهبندی فرايندها، مدل زنجیره ارزش پورتر(Porter’s Value Chain model) است. پورتر در ابتدا دو دسته از فرآیندها را از يكديگر متمایز کرد:
فرآیندهای اصلی (core processes) (با نام فعالیت های اولیه يا اصلي ).
فرآیندهای پشتیبان (support processes) (فعالیت های پشتیبان كننده).
فرآیندهای مدیریتی (Management processes) به عنوان دسته سوم، بعدا اضافه شدند.
فرآیندهای اصلی، زنجيره ارزش یک شرکت را پوشش می دهند، یعنی تولید کالاها و خدماتی که مشتریان برای آن پول می پردازند. اینها شامل طراحی و توسعه، ساخت، بازاریابی و فروش، تحویل، خدمات پس از فروش، و تامين مستقیم (یعنی منابع مورد نیاز برای ساخت محصولات یا ارائه خدمات) است.
فرآیندهای پشتیبان، اجرای فرآیندهای اصلی را امکان پذیر می کنند. اینها شامل تامين غیرمستقیم (یعنی تامین سخت افزار، مبلمان، لوازم التحریر و غیره)، مدیریت منابع انسانی، مدیریت فناوری اطلاعات، حسابداری، مدیریت مالی و خدمات حقوقی است.
فرآیندهای مدیریتي، دستورالعمل ها، قوانین و روش ها را برای فرآیندهای اصلی و پشتیبانی ارائه می دهند. اینها شامل برنامه ریزی استراتژیک، بودجه بندی، انطباق و مدیریت ریسک، و همچنین مديريت سرمایه گذاران، مديريت تامین کنندگان و مدیریت ذينفعان است.
تمایز بين فرآیندهای اصلی، پشتیبان و مدیریتي برای یک شرکت از اهمیت استراتژیک برخوردار است.

شکل 1: نمونه ای از دسته بندي فرآیند هاي یک شرکت تولیدی
شکل 1، نمونه ای از یک شرکت تولیدی و یک نمایش سطح بالا از فرآیندهای آن را نشان می دهد. ما بعداً این نوع نمایش را یک مدل چشم انداز كلي فرآیند (process landscape model) می نامیم که انتزاعی ترین نمای معماری فرآیند را توصیف می کند. در مثال بالا ، از سه دسته برای گروه بندی فرآیندهای کسب و کار، بر اساس اهمیت استراتژیک آنها، استفاده شده است. فرآیندهای اصلی شامل تهیه مستقیم مواد اوليه، تولید محصولات، بازاریابی محصولات، ارائه محصولات و مدیریت خدمات مشتری است. فرآیندهای اصلی توسط فرآیندهایی مانند، مدیریت پرسنل، مديريت اطلاعات و مديريت دارایی ها، پشتیبانی می شوند. فرآیندهای مدیریتي شامل تعریف چشم انداز، توسعه و اجرای استراتژی شرکت و مدیریت ریسک است.
نمایش های بصری مانند شکل 1 اغلب در سازمان ها برای خلاصه کردن فرآیندهای اصلی به صورت فشرده و قابل خواندن، استفاده می شود. نماد مورد استفاده برای فرآیندهای اصلی، chevron نامیده میشود و فرآیندهای مدلسازی شده كه بهعنوان دنبالهای از فرآیندهای فرعی نشان داده شده، اغلب مدلسازی زنجیره ارزش (value-chain modeling)نامیده میشود. برای تمایز بصری بهتر، فرآیندهای پشتیبانی را می توان با بلوک های اشاره گر رو به بالا و فرآیندهای مدیریتی با بلوک های اشاره رو به پایین نشان داد.